Tags

, ,


Tóm tắt
Có hai cơ chế đưa đến rối lọan khứu giác là:

  • Tổn thương dẩn truyền  do các bệnh của mũi xoang, chủ yếu là polýp mũi.
  • Tổn thương bộ phận tiếp nhận như cơ quan hay thần kinh khứu giác.

Chỉ có tổn thương dẩn truyền là điều  trị có thể có kết quả.
Ở Hoa kỳ có khoảng 2 triệu người bị mất khứu giác, mỗi năm có trung bình 200.000 người đi khám bệnh vì mũi không nhận được mùi. Cuộc sống mà thiếu đi cảm giác mùi vị thật là đơn độc và buồn chán vì con người không còn thấy vui, hạnh phúc khi ngồi vào bàn tiệc. Một số người bi quan, chán nãn và suy sụp tinh thần sau khi bị triệu chứng nầy.

ÐIỀU CẦN BIẾT
Sự phân biệt mất khứu giác do tiếp nhận và mất khứu giác do dẩn truyền có vẻ đơn giản và thô sơ quá, tuy nhiên cho phép phân biệt được hai lọai nguyên nhân và tiên lượng của chứng mất khứu giác.

  • Giảm khứu giác do dẩn truyền thường hồi phục được khi điều trị nội khoa. Các nguyên nhân thường gặp là do pôlýp mũi xoang và do bệnh viêm mũi với bạch cầu ái toan cao không do dị ứng.
  • Giảm hay mất khứu giác do tiếp nhận không hồi phục. Các nguyên nhân gây ra là do chấn thương sọ nảo, các bệnh nhiểm siêu vi cấp tính và bệnh Alzheimer.

CHẨN ÐOÁN
Chẩn đoán hiển nhiên, người bệnh than phiền giảm hay mất khứu giác. Khám lâm sàng phải tiến hành qua hai giai đọan:

1/ Hỏi bệnh là chủ yếu. Cần phải biết rõ các triệu chứng và ảnh hưởng của bệnh đối với đời sống.
a/ Diển tả các triệu chứng:

Bắt đầu và diển tiến

Bắt đầu đột ngột hay từ  từ.
Diễn tiến: Rối lọan khứu giác liên tục hay từng lúc. Rối lọan khứu giác xảy ra từng lúc, khi mất mùi, khi có mùi vị trở lại tiên lượng tương đối tốt hơn, đó là do rối lọan dẩn truyền.

Lọai giảm khứu giác:

Xảy ra với tất cả các mùi.
Hay chỉ xảy ra một phần với lọai mùi nào đó
Hay có cảm giác ảo về một mùi không có.
Khi mũi có cảm giác các mùi lọai như ammoniac ( như nước Javel ) là do kích thích thần kinh 5 chứ không phải thần kinh mũi )

Tìm nguyên nhân:

Người bệnh có triệu chứng về bệnh mũi như nghẹt mũi, chảy mũi trước hay sau, đau vùng mặt có thể định hướng về mất khứu giác do dẩn truyền.
Mất khứu giác đột ngột do chấn thương sọ nảo hay chấn thương vùng mặt. Mất khứu giác sau cảm cúm hay có cảm giác không đúng về mùi thường hướng chẩn đóan về mất khứu giác do tiếp nhận.
b/ Ảnh hưởng chung và về tâm lý của mất khứu giác.
– Cảm giác khứu giác có thể rất quan trọng đối với một số người, nhưng đối với người khác thì không có gì đáng kể.
– Có một vài nghề nghiệp khứu giác rất quan trọng như nhà hóa học, người làm bánh hay nấu ăn. Mất khứu giác người bệnh có thể không tiếp tục nghề nghiệp được.
– Cần tìm thêm rối lọan cảm giác về vị giác  kết hợp.
– Người bệnh cần kể lại các ảnh hưởng của mất khứu giác lên đời sống từng ngày

2/ Khám lâm sàng một cách đơn giản: gồm có hai phần: Khám tai mũi hong và khám về thần kinh.

a/ Khám Tai mũi họng :
– Khám mũi tìm Polýp ở khe giữa.
– Khám họng và miệng.

b/ Khám Thần kinh: Tìm các nguyên nhân về Thần kinh có thể gây mất khứu giác thể tiếp nhận.
Ðể xác định rõ bệnh tích, cần chụp thêm Scanner các xoang vùng mặt và nảo. Các phim Scanner nầy giúp chẩn đóan được polýp mũi xoang và bệnh viêm mũi không dị ứng với bạch cầu ái toan cao ở mũi. Cần chụp Scanner trước khi dùng corticoide.
Thử nghiệm điều trị bớt nghẹt mũi với:

  • Corticoides tác dụng nhanh lọai Prednisone hay Prednisolone với liều 1mg/kg/ngày trong 6 ngày. Sau đó ngưng hẵn ( Tôn trọng các chống chỉ định của Corticoide ).
  • Một lọai thuốc co mạch mũi lọai Aturgyl hay Déturgylone, xịt mũi 3 hoặc 4 lần trong 6 ngày.

Tóm lại:
Mất khứu giác
Ðiều trị thử:                                               Chụp Scanner mặt
Thuốc co mạch mũi          Dùng Corticoide                             Polýp mũi xoang
1mg/kg/Ngày trong 6 ngày

ÐIỀU TRỊ
Nguyên tắc điều trị thật đơn giản:
a/ Ðối với rối lọan khứu giác do dẩn truyền
– Ðiều trị pôlýp mũi hay bệnh viêm mũi không dị ứng với bạch cầu ái toan cao.
– Dựa trên xịt mũi chất Corticoide kết hợp với uống Corticoide một thời gian ngắn.
b/ Ðối với rối lọan khứu giác do tiếp nhận
– Một số tác giả đề nghị dùng Corticoide liều cao ( 1mg/kg/24giờ ) trong 10 ngày đối với người mất khứu giác sau cảm cúm.
– Các nguyên nhân khác gây giảm hay mất khứu giác điều trị không kết quả.

About these ads